Nederlands Instituut in Turkije
Hollanda AraştIrma Enstİtüsü      Netherlands Institute in Turkey

Home
About the institute
Activities
Research Projects
Facilities and support
Library
Staff
Publications

 

NIT Araştırma Projesi Doğu Marmara Bölgesi'nde Erken Tarımcı Topluluklar 8000 yıldan fazla bir zaman önce kuzeybatı Anadolu’da ilk tarımcı topluluklar nasıl gelişti? Bu insanlar geçimlerini nasıl sağladı, ne tür yerleşim yerlerinde yaşadılar, ölü gömme gelenekleri nasıldı ve yakın ve uzaktaki hangi topluluklarda etkileşim halindeydiler? Daha geniş bir zamansal ve bölgesel ölçüde, Neolitik dönemde tarımcılığın Yakındoğu’dan Avrupa’ya yayılmasında kuzeybatı Anadolu’nun rolü neydi? Yaklaşık 20 yıl önce Netherlands Institute for the Near East (NINO) ve Hollanda Araştırma Enstitüsü (NIT) tarafından başlatılan uzun soluklu araştırma projesi Doğu Marmara Erken Tarımcı Topluluklar’ın merkezindeki sorulardan bazılarını bu şekilde sıralayabiliriz. Tarımın batıya doğru yayılımını daha iyi anlayabilmek için Asya ve Avrupa’nın coğrafi sınırında yer alan Marmara Bölgesi’nin araştırılması büyük önem taşımaktadır. Ancak, bu bölge uzun süre tarihöncesi arkeolojisi haritalarında boş kalmıştır. Söz konusu projenin başlangıcı 1987 yılında Jacob Roodenberg tarafından başlatılan Ilıpınar kazıları ile olmuştur. Bu kazı, bölgenin alüvyonlu vadilerine erken tarımcı toplulukların nasıl yerleştiklerini araştırmayı amaçlayan ilk sistematik girişimdir. 8000 yıl öncesine tarihlenebilecek olan Ilıpınar’ın eksiksiz bir tarım ekonomisine sahip olduğu saptanmıştır. Projede ikinci adım olan Menteşe höyüğü kazılarında Ilıpınar’dan elde edilen bulguların bölgesel bağlamda değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu höyük yedinci binyılın ikinci yarısından itibaren yerleşim görmeye başlamıştır ve ilk yerleşim tarihi Ilıpınar’dan birkaç yüzyıl öncesine aittir. Üçüncü bir höyük olan Hacılartepe Ilıpınar ile olduğu tahmin edilen bağlantılar nedeniyle araştırılmış fakat sadece Erken Tunç malzemesi ele geçmiştir. NIT Barcın Höyük Kazıları (2005-) Erken tarımcı topluluklar projesinin üçüncü ayağını 2005 yılında başlanan Barcın Höyük kazıları oluşturmaktadır. Yerleşme Yenişehir’in 5 km batısında, Bursa-İznik yolu üzerinde yer almaktadır. Bizans, Roma, Erken Tunç, Geç Kalkolitik ve Geç Neolitik dönemlere ait bulgular veren bu yerleşmenin, Menteşe ve Ilıpınar höyüklerinin en erken evrelerinden de önceye tarihlenen buluntular vermesi beklenmektedir. Araştırmalar ilerledikçe Neolitik tabakalar üzerinde yapılacak ayrıntılı bir çalışmanın bölgedeki yerleşik hayatın ilk evreleri ile ilgili önemli bilgiler sağlaması umulmaktadır. Bu çalışma, kuzeybatı Anadolu ve güneydoğu Avrupa’nın Neolitikleşme sürecinde Marmara Bölgesi’nin rolünün anlaşılmasına yardımcı olacaktır. Barcın Höyük’teki araştırmaların tarihi Anadolu’daki birçok tarihöncesi yerleşme gibi Barcın Höyük de literatüre ilk olarak James Mellaart ve David French’in çalışmaları ile girmiştir. 1980’li yıllarda Mehmet Özdoğan’ın yüzey araştırmalarına dahil edilmiştir. Yerleşmede NIT/NINO tarafından Jacob Roodenberg yönetiminde başlatılan ve İznik Müzesi’nin himayesinde (2005 ve 2006) kazılmaya başlandığı 2005 yılına kadar herhangi bir araştırma yapılmamıştır. Bu zamana kadar “Yenişehir II” olarak bilinen yerleşmeye yakınında bulunduğu köyün adı verilmiştir. 2005 yılından beri her yıl devam ettirilen kazı çalışmalarının başkanlığını 2007’den itibaren NIT’den Fokke Gerritsen üstlenmiştir. 2005 ve 2006 yılı kazılarında tabakalanın belirlenmesi ve Neolitik tabakaların yer ve dağılımları hakkında bir fikir edinilmesi amaçlanmıştır. 2007 yılında yerleşmenin merkezindeki çalışmalara devam edilmiş, kazısı yapılan dört açmada bir Bizans mezarlığı ve çoğunlukla Geç Kalkolitik ve Geç Neolitik’e ait yerleşim evreleri ortaya çıkarılmıştır. Söz konusu açmalardan ikisinde kazı ekibi yüzey seviyesinin yaklaşık 3 metre altında bulunan Neolitik tabakalara ulaşmıştır. Neolitik yerleşimin üst tabakalarından alınan radyokarbon örnekleri bu tabakaların 8000 yıldan daha eski olduklarını göstermiştir. Bu sonuçlar Barcın Höyük’ü bölgedeki en eski yerleşmelerden birisi yapmış ve erken tarımcılığın kuzeybatı Anadolu ve ötesine yayılımındaki önemini tekrar vurgulamıştır.           [map source: http://visibleearth.nasa.gov/view_rec.php?id=16065] Daha fazla bilgi için aşağıdaki linklere tıklayınız. 2007 sezonu 2008 sezonu 2009 sezonu 2010 sezonu 2011 sezonu Ekip Yayınlar