Het is een genoegen u iets te laten zien van wat er op het Nederlands Instituut in Turkije gebeurd is in de afgelopen maanden. Deze nieuwsbrief bevat de volgende onderwerpen:

Symposium Museums Engaging Communities  lees hier
Seminars oud-historici Groningen en Istanbul  lees hier
Archeologische projecten  lees hier
Nederlandse Instituten rond de Middellandse Zee lees hier
Samenwerking NIT en CLUE  lees hier
Reorganisatie bibliotheek  lees hier
Lezingen en workshops  lees hier
NIT in de komende maanden  lees hier

Symposium Museums Engaging Communities

In een eerdere nieuwsbrief werd verslag gedaan van het onderzoek dat Sieta Neuerburg als NIT-fellow heeft uitgevoerd naar educatieprogramma’s van musea in Istanbul. Sinds Sieta’s verblijf in de zomer van 2007 bestond het plan bij NIT om aan dit onderwerp opnieuw aandacht te besteden. Op 11 en 12 april vond een tweedaags symposium en een workshop plaats, door NIT samen met Deniz Ünsal van het Art Management Program van de Bilgi Universiteit georganiseerd, met financiële ondersteuning van het Nederlands Consulaat-Generaal in Istanbul. Het onderwerp van het symposium, met de titel Museums Engaging Communities, betrof de mogelijkheden die musea hebben om groepen in de samenleving te bereiken niet vanzelf een museum binnenstappen. Veel musea in Nederland en Turkije zijn hiermee vanuit een educatieve doelstelling, commerciële noodzaak, of maatschappelijke betrokkenheid in de laatste jaren aan de slag gegaan.

Vanuit Nederland presenteerden vertegenwoordigers van het Rijksmuseum voor Volkenkunde in Leiden, het Hunebedcentrum in Borger, het Audax Textielmuseum in Tilburg en het Van Abbemuseum in Eindhoven hun ervaringen op dit terrein, vanuit Turkije waren de archeologische musea van Istanbul, Ankara en Diyarbakir vertegenwoordigd, het stadsmuseum van Bursa, en de Istanbulse kunstmusea Sadberk Hanim Museum en Santralistanbul. Een dertigtal medewerkers van andere musea in Turkije participeerden bovendien in een door Petra Robben uit Tilburg geleide workshop over hoe met bescheiden middelen en mankracht een programma voor publieksparticipatie opgezet kan worden.

Indrukwekkend was de presentatie van mevr. Nevin Soyukaya uit Diyarbakir, wiens museum actief de sociale dialoog in deze stad in Zuidoost Anatolië bevordert, onder andere met projecten in jeugdgevangenissen waarin jongeren een gevoel van betrokkenheid bij hun stad en culturele erfgoed wordt aangereikt.

De presentaties en discussies tijdens het symposium worden momenteel omgewerkt voor een Engelse en Turkse cd-rom bedoeld voor musea en opleidingen als museologie en erfgoedstudies.

In januari 2008 verwelkomde NIT een groep studenten en promovendi van de Rijksuniversiteit Groningen onder leiding van oudhistoricus Onno van Nijf. Een week lang trokken zij samen op met vakgenoten van de Universiteit van Istanbul, met name Professor Mustafa Hamdi Sayar en zijn promovendi. Het doel van dit bezoek was niet alleen om Istanbul en omgeving te leren kennen, maar ook om de mogelijkheden voor verdere samenwerking te onderzoeken. Hiervoor werden twee symposia georganiseerd, waarbij beide groepen voor elkaar en een groter publiek lezingen gaven over lopend onderzoek. De MA studenten rondden bovendien op het instituut hun Groningse collegereeks af met een seminar met presentaties over religie in de Hellenistische tijd. Eén gure januaridag werd besteed aan een excursie langs de noordkust van de Zee van Marmara waarbij onder andere opgravingen van de Universiteit van Istanbul werden bekeken.

Het enthousiasme van beide kanten was groot, en plannen voor een Turkse publicatie van de Nederlandse symposiumbijdragen waren snel gemaakt. De combinatie van werkbezoek en onderwijsactiviteit lijkt hiermee zeer geschikt om internationale uitwisseling en samenwerking niet alleen op papier te regelen, maar meteen handen en voeten te geven. NIT wil deze formule dan ook graag vaker hanteren samen met geïnteresseerde universitaire opleidingen.
 

Met de publicatie van een groot artikel voor het 2008 nummer van het vakttijdschrift Anatolica is een onderzoeksproject afgerond dat sinds 2005 onder leiding stond van Fokke Gerritsen en in samenwerking met de University of Chicago werd uitgevoerd. Het ging om een regionaal archeologisch onderzoek naar de lange-termijngeschiedenis van het cultuurlandschap in de Amuq Vallei in de omgeving van de stad Antakya in zuid-Turkije. Door middel van survey-onderzoek is in beeld gebracht hoe dit landschap vanaf de eerste prehistorische landbouwsamenlevingen tot in de laat-Osmaanse tijd door steeds wisselende factoren gevormd werd, zoals demografie, economie, sociaal-politieke geschiedenis en ecologie. Zo was het gebied een belangrijk agrarisch achterland van de megapolis Antiochië in de Romeinse tijd, maar leidde erosie en moerasvorming tot een veel meer op veeteelt gerichte levenstijl aan het begin van de Islamitische tijd.

Naast de publicatie werden in de laatste maanden door Fokke Gerritsen ook twee lezingen over het onderwerp gehouden, onder andere in het kader van het 200-jarig bestaan van de Koninklijke Nederlands Akademie van Wetenschappen te Amsterdam.

Voor komende zomer staat een nieuwe NIT veldwerkcampagne gepland te Barcın Höyük, het project waarover in een eerdere nieuwsbrief geschreven is. De nadruk zal dit jaar liggen op de analyse van het vondstmateriaal uit 2007.

Van een eerdere NINO opgraving te Ilipinar is nu het derde en laatste deel van de definitieve publicatie verschenen: Life and Death in a Prehistoric Settlement in Northwest Anatolia. The Ilipinar Excavations vol. 3, onder redacte van J.J. Roodenberg en S. Alpaslan-Roodenberg. Zie voor meer informatie hier.

Een archeologische weergave van de Amuq Vallei,
met het nederzettingspatroon uit de Romeinse tijd.

Een 16de eeuwse weergave van de vallei,
van de hand van Nasuh al-Matrakci.

ga naar: begin - symposium - Groningen - archeologische projecten - instituten - CLUE - bibliotheek - lezingen - programma

Het Nederlands Instituut in Turkije bevindt zich als Nederlands instituut in de Mediterrane regio in gezelschap van een zevental andere instituten, te Rome, Florence, Athene, Ankara, Damascus, Cairo en Rabat. Het ligt voor de hand om waar mogelijk samen te werken, omdat de verschillende instituten vaak met dezelfde praktische en organisatorische zaken te maken krijgen, en omdat er veel raakvlakken zijn op inhoudelijk vlak. Langzaam beginnen de eerste plannen tot samenwerking concrete vorm aan te nemen. In januari heeft Fokke Gerritsen een werkbezoek gebracht aan de collega’s in Athene, vooral om te praten over mogelijkheden om op het gebied van onderwijsactiviteiten voor universitaire opleidingen te gaan samenwerken. De instituten in Ankara en Istanbul onderhouden nauwe contacten op het gebied van voorlichting ten behoeve van het Nederlandse hoger onderwijs, via Funda Demir die vanuit Ankara een deel van haar tijd vanuit NIT werkt.

Bij een brede groep van Nederlandse instituten rond de Middellandse Zee bestaat het plan om een gezamenlijk onderzoeksproject op te zetten naar Nederlandse geschiedenis zoals die op basis van archieven in het Mediterrane gebied bestudeerd kan worden. Gezien de aanwezigheid van de Osmaanse archieven in Istanbul wil NIT hierin vanzelfsprekend graag participeren. Tenslotte is het de moeite waard te vermelden dat ‘Istanbul’ enige ondersteuning aan ‘Cairo’ geeft bij een restauratieproject in die stad van een 18de eeuwse sabil-kuttab, een combinatie van een schooltje en een drinkwatervoorziening. De opdracht voor de bouw hiervan werd gegeven door de Osmaanse sultan in Constantinopel, en voor de versiering van de wanden werden Nederlandse tegels gebruikt. Een uitgelezen kans voor een Egyptisch-Turks-Nederlandse samenwerking!

Samenwerking nit en clue

NIT is als partnerinstituut betrokken bij het begin 2008 aan de Vrije Universiteit opgerichte Research Institute for the Heritage and History of the Cultural Landscape and Urban Environment (CLUE). Bij dit instituut zijn een dertigtal onderzoekers betrokken van de faculteiten Letteren, Aard- en Levenswetenschappen, Sociale Wetenschappen, en Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde, die vanuit interdisciplinaire perspectieven kijken naar de veranderende rol van erfgoed in de hedendaagse leefomgeving, de historische achtergronden van ruimtelijke vraagstukken en de historische ontwikkeling van stad en land. Gezien de ambitie van CLUE om als expertisecentrum op Europees niveau te opereren, en gezien de rijke mogelijkheden die Turkije biedt als studieobject voor vele vormen van erfgoed-gerelateerd onderzoek, kan de samenwerking tussen CLUE en NIT op het gebied van erfgoedstudies voor beide partijen zeer vruchtbaar zijn. Meer over CLUE leest u hier.

ga naar: begin - symposium - Groningen - archeologische projecten - instituten - CLUE - bibliotheek - lezingen - programma

reorganisatie bibliotheek

Er wordt hard gewerkt aan de reorganisatie van de bibliotheek van het instituut. Vanaf de vroegste jaren van het instituut is het opbouwen van een vakbibliotheek een prioriteit geweest, zowel ten behoeve van Nederlandse gastonderzoekers als van de Turkse academische wereld. Op het gebied van de archeologie en vroege geschiedenis van Turkije en het Nabije Oosten is het inmiddels een van de grootste en belangrijkste bibliotheken van de stad. Wat kunstgeschiedenis van de Lage Landen betreft is er waarschijnlijk geen bibliotheek in Turkije met een vergelijkbare collectie. Vele scripties en dissertaties zijn in de loop der jaren dan ook in de NIT bibliotheek tot stand gekomen. Tot recentelijk zijn er echter nooit de juiste omstandigheden geweest om een digitale versie van de catalogus te maken en deze online beschikbaar te maken. Sinds begin 2007 is de digitalisering bezig, waarbij tegelijkertijd overgeschakeld wordt op het Library of Congress classificatiesysteem dat door veel bibliotheken in Istanbul gebruikt wordt.
 

Op korte termijn zal een deel van de catalogus online geraadpleegd kunnen worden via de NIT website. Hiermee wordt het dan ook voor onderzoekers in Nederland mogelijk om te zien voor welke werken ze een tripje naar Istanbul moeten plannen! In de rustige zomerperiode is het de bedoeling om de indeling op de planken aan te passen aan de nieuwe catalogisering.

In eerste instantie gaat het om de collecties archeologie en architectuurgeschiedenis, pre-klassieke oudheid en de tijdschriften. De overige collecties zullen hier in de komende tijd aan toegevoegd worden. Voor de langere termijn bestaat het plan om in samenwerking met andere onderzoeksinstituten in Istanbul een geïntegreerd zoeksysteem te ontwikkelen.

In de afgelopen maanden zijn er naast de symposia ook weer verschillende losse lezingen gehouden. Zo heeft literair vertaalster Hanneke van der Heijden voor een groot gezelschap gesproken over verschillende aspecten van het vertalen van een Turkse roman uit 1900, die later dit jaar onder de titel Verboden Liefde bij uitgeverij Athenaeum zal verschijnen. De tekst van haar lezing is hier na te lezen.

Een zeer geslaagde avond is eind vorig jaar verzorgd door de Utrechtse natuurkundigen en wetenschapshistorici Wilfred de Graaf en Hüseyin Şen. Beiden hebben enkele maanden in Istanbul doorgebracht en meegewerkt bij de oprichting van een museum over de geschiedenis van wetenschap en techniek in de Islamitische wereld. Op het instituut hebben ze een workshop gegeven over de astrolabe, een veelzijdig astronomisch instrument dat zowel in de Islamitische wereld als in middeleeuws Europa veel gebruikt werd. Met een papieren astrobale die door Wilfred speciaal voor de breedtegraad van Istanbul ontwikkeld was, leerden de deelnemers onder andere om uit te rekenen wat de tijden van zonsopgang en ondergang op hun geboortedag was. Met de contacten die Wilfred en Hüseyin hebben kunnen leggen in Istanbul is het de bedoeling om in 2009 een symposium over de geschiedenis van de wetenschap in de Islamitische wereld te organiseren.

Astronomen, fysici en historici oefenen met een papieren
astrolabe, bijgestaan door Wilfred en Hüseyin.

ga naar: begin - symposium - Groningen - archeologische projecten - instituten - CLUE - bibliotheek - lezingen - programma

NIT in de komende maanden
 

In juni vindt op het instituut een internationaal symposium plaats onder de titel Orient & Occident / West meets East in Istanbul, met historici, literatuur- en kunsthistorici uit Nederland, Turkije, Frankrijk, Griekenland en Portugal. NIT organiseert dit samen met de Universiteit Utrecht, Université de la Picardie Amiens en Ankara Üniversitesi. Het programma zal binnenkort via de NIT website te bekijken zijn. 

Contacten tussen het Osmaanse Rijk en de Europese mogendheden in de vroegmoderne tijd staan bovendien centraal in een symposium dat voor oktober 2008 gepland staat. Hierbij zullen Nederlandse en Turkse historici nieuw onderzoek presenteren en met elkaar van gedachten wisselen over diplomatieke, economische en culturele uitwisseling. Begin mei brengt mede-organisator Alexander de Groot ter voorbereiding een bezoek aan Istanbul.

De gastenkamers van het instituut zullen de komende maanden nagenoeg vol zijn met onderzoekers die voor kortere of langere tijd naar Istanbul komen. In mei en juni zal Günay Uslu als gesponsorde NIT-fellow op het instituut verblijven voor het promotieonderzoek dat zij aan de UvA verricht naar de rol die Homerus en het Homerische materiële en immateriële erfgoed speelde in de 19de en 20ste eeuw in Turkije. 

NIT stuurt aankondigingen en uitnodigingen voor lezingen en symposia die in het instituut plaats vinden per e-mail naar geïnteresseerden, met name in Istanbul en omgeving. Mocht u deze willen ontvangen om zo op de hoogte te blijven van het programma, dan kunt u een e-mail sturen naar nit@nit-istanbul.org.

ga naar: begin - symposium - Groningen - archeologische projecten - instituten - CLUE - bibliotheek - lezingen - programma